CVR & LHR / o/e LHR

Công thức

CVR = (Dài × Cao × Rộng × 0,523) / Chu vi đầu — tất cả tính bằng cm. Thể tích khối ước tính theo công thức khối ellipsoid; chia cho HC để hiệu chỉnh theo tuổi thai (Crombleholme 2002).

Ngưỡng & nguy cơ phù thai

• CVR < 1,6 — nguy cơ phù thai thấp, tiên lượng thuận lợi (≈ 2%). Nếu có nang trội, nguy cơ vẫn có thể tăng dù CVR thấp.
• CVR ≥ 1,6 — nguy cơ phù thai tăng rõ; trong loạt gốc ~75% diễn tiến phù thai. Cần theo dõi sát & cân nhắc can thiệp.
• Một số tác giả đề xuất ngưỡng thấp hơn cho các kết cục khác: ≥ 1,25 liên quan nhu cầu điều trị bào thai (Fabietti); CVR ban đầu 0,5–1,0 có giá trị dự báo suy hô hấp sơ sinh; ngưỡng 0,4 liên quan đẩy lệch trung thất / tụ dịch (tổng quan hệ thống Karger 2019).

Giá trị chẩn đoán

Phân tích gộp 12 nghiên cứu: ngưỡng CVR 1,6 dự báo phù thai với độ nhạy ≈ 0,86 và độ đặc hiệu ≈ 0,90.

Theo dõi & xử trí (tham khảo phác đồ CHOP / Cincinnati)

• CPAM phát triển nhanh nhất ~ 26–28 tuần rồi chững lại → SA nối tiếp, tăng tần suất khi CVR cao.
• CVR > 1,6 (chưa phù): corticosteroid mẹ (betamethasone) — sống sau sinh gần 100% trong nhóm này.
• CVR > 1,6 kèm phù thai: steroid vẫn có thể hiệu quả (sống ~40%), có thể lặp liều; nang trội lớn → cân nhắc chọc hút / shunt màng ối–lồng ngực; thất bại → hội chẩn phẫu thuật bào thai.
• Phù bánh nhau / hội chứng gương (mirror) → nguy cơ cho mẹ, cần hội chẩn khẩn.

Crombleholme 2002 (J Pediatr Surg); tổng quan Karger 2019; phân tích gộp 2022 (PMC9164472); phác đồ CHOP & Cincinnati/Connecticut Children's. Ngưỡng chỉ mang tính tham khảo, phải diễn giải cùng tuổi thai, loại tổn thương, hiệu ứng khối, phù thai và phác đồ tại chỗ.

Công thức

LHR = Diện tích phổi đối bên / HC (diện tích mm², HC mm). Phương pháp vẽ diện tích tái lập tốt hơn phương pháp 2 đường kính (Jani 2012).

o/e LHR (%) = LHR quan sát / LHR kỳ vọng × 100. LHR kỳ vọng phụ thuộc tuổi thai, bên tổn thương và phương pháp đo. Công cụ dùng Peralta 2005 cho phương pháp trace và Jani cho phương pháp 2 đường kính:

• Phổi phải, CDH trái — trace (Peralta): −2,2481 + 0,2712·GA − 0,0033·GA²; đường kính (Jani): −3,4802 + 0,3995·GA − 0,0048·GA²
• Phổi trái, CDH phải — trace (Peralta): −1,4815 + 0,1824·GA − 0,0023·GA²; đường kính (Jani): −2,5957 + 0,3043·GA − 0,0042·GA²

GA = tuổi thai (tuần, thập phân). Hệ số trace = Peralta 2005 (UOG 26:718) — công thức được dùng phổ biến nhất khi tính o/e LHR bằng trace. Hệ số đường kính = Jani (đối chiếu Alfaraj 2011, AJOG). Chênh lệch giữa hai bộ hệ số trace (Peralta vs Jani) < 2%, không đổi phân nhóm.

Phân nhóm tiên lượng theo o/e LHR (CDH trái đơn độc)

• < 15% — cực nặng: sống sót ≈ 0%.
• 15–25% — nặng: sống sót ≈ 15% (11–24%). Nhóm ứng viên FETO (< 25%).
• 26–35% — trung bình: sống sót ≈ 30–60%.
• 36–45% — trung bình–nhẹ: sống sót cao hơn.
• > 45% — nhẹ: tiên lượng tốt, sống sót > 75%.

Vị trí gan & FETO

• Gan xuống bụng → tiên lượng tốt hơn nhiều (sống ~93%) so với gan lên ngực (~45%).
• Thử nghiệm TOTAL: FETO cải thiện sống sót ở CDH trái nặng (o/e LHR < 25%), ~24%→~49%. Nhóm trung bình: o/e LHR 25–34,9% (bất kể vị trí gan) hoặc 35–44,9% có gan lên ngực.

Lưu ý khi diễn giải

• LHR/o/e LHR đáng tin cậy nhất ở 22–28 tuần; đo < 24 tuần đơn độc kém tin cậy → dựa thêm vị trí gan.
• Các mốc sống sót ở trên được kiểm định chủ yếu cho CDH trái đơn độc. CDH phải thường nặng hơn và dùng ngưỡng khác — công cụ vẫn tính đúng o/e LHR theo công thức phổi trái, nhưng hãy thận trọng khi áp mốc tiên lượng.
• Chỉ áp dụng cho CDH đơn độc (không kèm dị tật khác, NST/di truyền bình thường). Tỉ lệ sống còn phụ thuộc trình độ trung tâm sơ sinh.

Jani 2006/2007 (UOG); Jani 2012 (UOG) — thống nhất kỹ thuật; Peralta 2005 (UOG); thử nghiệm TOTAL / FETO (Deprest); registry Latin American & European CDH Study Group.

Công thức

o/e TFLV (%) = TFLV quan sát / TFLV kỳ vọng × 100. Hai công thức GA được dùng phổ biến nhất:

• Rypens 2001 (n=336, tham chiếu kinh điển, 21–38 tuần): eTFLV = 0,0033 × GA^2,86
• Meyers 2018 (n=665, nhiều dữ liệu tuổi thai nhỏ, 18–38 tuần): eTFLV = 0,000865 × GA^3,254

GA = tuần. Hai công thức chênh nhau ~10% ở tuổi thai nhỏ (Meyers thấp hơn ≤26 tuần, cao hơn ≥30 tuần) → có thể đổi phân nhóm ở gần ngưỡng; công cụ hiển thị cả hai để đối chiếu.

Phân nhóm & tiên lượng (CDH)

• < 25% — thiểu sản phổi nặng. Jani (MRI): sống ~12% nếu kèm gan lên ngực, ~40% nếu gan không lên.
• 25–45% — trung bình.
• ≥ 46% — nhẹ: sống > 70%.

Chỉ số MRI bổ trợ

• % gan thoát vị (%LH) = thể tích gan trong ngực / tổng thể tích gan × 100. Là yếu tố tiên lượng độc lập mạnh; %LH càng cao tiên lượng càng xấu (thường lấy mốc ~20%). Kết hợp %LH với o/e TFLV cải thiện dự báo.
• o/e TFLV theo FBV (thể tích cơ thể thai, Cannie) hoặc theo EFW: hữu ích khi thai kèm chậm tăng trưởng, nhưng ít dùng hơn.

Lưu ý

• Khác với siêu âm (Peralta gần như chuẩn chung), MRI chưa có normogram thống nhất — Rypens và Meyers cho giá trị kỳ vọng khác nhau. Nên ghi rõ dùng công thức nào khi báo cáo và giữ nhất quán trong theo dõi nối tiếp.
• MRI đo TFLV đáng tin hơn ở tam cá nguyệt III; trước 30 tuần giá trị dự báo yếu hơn.
• Chỉ áp dụng cho CDH đơn độc; kết cục còn phụ thuộc trình độ trung tâm sơ sinh/ECMO.

Rypens 2001 (Radiology 219:236); Meyers 2018 (AJR, n=665); Jani MRI o/e TFLV (BJR review 2023); Cannie (FBV); tổng quan EJP 2022. Ngưỡng mang tính tham khảo, diễn giải cùng vị trí gan/dạ dày, %LH, bên tổn thương và phác đồ tại chỗ.