Một hiểu lầm hay gặp có thể ảnh hưởng đến đánh giá về tăng trưởng thai.....
Gần đây khi trao đổi với một số đồng nghiệp, tôi nhận thấy vẫn còn khá nhiều sự nhầm lẫn giữa “công thức tính cân nặng thai” và “bảng tham khảo tăng trưởng thai” — hai khái niệm tưởng giống nhưng thực chất hoàn toàn khác nhau.
1. Công thức tính cân nặng ≠ Bảng tăng trưởng:
👉 Công thức tính cân nặng (EFW formula):
Là công cụ để ước tính cân nặng thai từ các số đo sinh trắc (HC, AC, FL…).
Ví dụ: một số công thức thường sử dụng
- Hadlock 1, 2, 3, 4
- Shepard…
👉 Bảng tham khảo tăng trưởng (growth charts)
Gồm có:
- Bảng tham khảo các số đo sinh trắc: BPD, HC, AC, FL hoặc các chiều dài các xương (HL, RAD, Ulna .v.v.)
- Bảng tham khảo cân nặng ước tính
--> Là công cụ để đánh giá xem kích thước của các sinh trắc thai (bao gồm cả cân nặng ước tính) có nhỏ hay lớn so với tuổi thai (percentile).
Ví dụ:
- Bảng Hadlock, INTERGROWTH-21 (IG21), WHO, NICHD với cân nặng ước tính
- Bảng Hadlock, Jeanty, Chitty .v.v.v với các số đo sinh trắc khác
2. Sai lầm thường gặp:
❌ Đánh đồng việc sử dụng công thức tính cân nặng Hadlock với bảng tham khảo Hadlock
--> Thực tế có thể sử dụng riêng biệt các bảng tham khảo khác nhau cho từng loại sinh trắc và công thức tính cân nặng riêng
👉 Quy trình đúng là:
- Đo sinh trắc học (biometry)
→ dùng công thức (VD: Hadlock 3) để tính EFW
→ so với bảng tham khảo (VD: WHO) để xác định percentile cho cân nặng
3. Khuyến cáo hiện nay nói gì?
Về công thức tính cân nặng: Hadlock 3 được khuyến cáo sử dụng để tính EFW (được khuyến cáo bởi nhiều tổ chức và gần đây có khuyến cáo của ISUOG trong guideline về khảo sát quý 2) (1)
Về bảng tham khảo tăng trưởng:
ISUOG KHÔNG chỉ định 1 chart cụ thể nhưng nhấn mạnh: " Fetal biometry charts which are prescriptive, obtained prospectively, truly population-based and derived from studies with the lowest possible methodological bias should be used" (2)
Nghĩa là:
· Thiết kế tiến cứu (prospective)
· Theo dõi dọc (longitudinal)
· Dân số đủ lớn, đa dạng
· Kiểm soát bias tốt
4. Tại sao lại quan trọng ?
- Nếu chọn công thức tính cân nặng không đúng có thể cho sai lệch lên đến 10-15% (tức là khoảng 300-600gr ở cuối thai kì)
- Bảng tham khảo sai có thể làm chẩn đoán thai nhỏ hoặc các chỉ số nhỏ quá mức --> gây lo lắng hoặc ngược lại bỏ sót các trưởng hợp thai nhỏ/ thai chậm tăng trưởng có nguy cơ cao cần theo dõi
🎯 Take-home message
👉 “Công thức giúp bạn tính — bảng tham khảo giúp bạn chẩn đoán.”
👉 “Sai bảng tham khảo có thể dẫn đến sai phân loại SGA/FGR.”
Bài tiếp theo sẽ bàn về:
So sánh các bảng tham khảo thường sử dụng
Và tại sao cùng một thai nhưng có thể cho ra kết luận khác nhau
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
Salomon, L.J., Alfirevic, Z., Berghella, V., Bilardo, C.M., Chalouhi, G.E., Da Silva Costa, F., Hernandez-Andrade, E., Malinger, G., Munoz, H., Paladini, D., Prefumo, F., Sotiriadis, A., Toi, A. and Lee, W. (2022), ISUOG Practice Guidelines (updated): performance of the routine mid-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol, 59: 840-856. https://doi.org/10.1002/uog.24888
Salomon, L.J., Alfirevic, Z., Da Silva Costa, F., Deter, R.L., Figueras, F., Ghi, T., Glanc, P., Khalil, A., Lee, W., Napolitano, R., Papageorghiou, A., Sotiriadis, A., Stirnemann, J., Toi, A. and Yeo, G. (2019), ISUOG Practice Guidelines: ultrasound assessment of fetal biometry and growth. Ultrasound Obstet Gynecol, 53: 715-723. https://doi.org/10.1002/uog.20272