Tràn dịch tinh mạc trước sinh: một phát hiện khá thường gặp
Giới thiệu:
Tràn dịch tinh mạc (hydrocele) trước sinh là tình trạng dịch tụ trong khoang tinh mạc bao quanh tinh hoàn thai nhi, tạo nên hình ảnh dịch trống âm trong bìu trên siêu âm. Đây không phải là một dị tật nặng của cơ quan sinh dục nam mà thường liên quan đến quá trình phát triển bình thường của tinh hoàn và ống phúc tinh mạc (processus vaginalis). Một nghiên cứu theo dõi 123 thai nam trong tam cá nguyệt ba ghi nhận 19 trường hợp có hydrocele, tức khoảng 15%, (1) và phần lớn trẻ theo dõi được sau sinh đều bình thường ; nhóm tác giả kết luận đây là một phát hiện tương đối thường gặp trong quý III và có thể trấn an phụ huynh trong đa số trường hợp. Ngoài ra, đã có báo cáo từ năm 1990 mô tả dạng “hydrocele thoáng qua” có thể tự biến mất ngay trong thai kỳ, gợi ý rằng ở một số trường hợp đây còn có thể là một biến thể của quá trình phát triển tinh hoàn bình thường.
Hình 1: cơ chế bệnh sinh của tràn dịch tinh mạc
2.Nguyên nhân và tiên lượng:
Về nguyên nhân, cơ chế được chấp nhận rộng rãi là sự tồn tại chưa đóng hoàn toàn của ống phúc tinh mạc (processus vaginalis), khiến dịch từ ổ bụng đi xuống bìu và bao quanh tinh hoàn. Chính vì liên quan đến cơ chế này, tràn dịch tinh mạc bẩm sinh ở trẻ nhỏ thường có tiên lượng rất tốt. Một số nghiên cứu thấy rằng tràn dịch tinh mạc bẩm sinh bẩm sinh có xu hướng tự khỏi vào cuối năm đầu đời. Dữ liệu theo dõi lâm sàng cũng củng cố điều đó: một nghiên cứu báo cáo 89% hydrocele ở nhũ nhi tự hết (3), còn một nghiên cứu khác trên 163 trường hợp ghi nhận 83,4% tự khỏi trước 18 tháng tuổi(4) và không có biến chứng liên quan hydrocele trong thời gian theo dõi.
3.Chẩn đoán trên siêu âm cần chú ý gì:
Trên siêu âm tiền sản, dấu hiệu chẩn đoán điển hình là một lớp dịch trống âm bao quanh tinh hoàn trong bìu, thành mỏng, không có thành phần đặc, và vẫn nhận diện được tinh hoàn bên trong. Mô tả này cũng phù hợp với y văn về chẩn đoán tiền sản các khối bìu, trong đó hydrocele đơn thuần được nhận biết nhờ hình ảnh dịch trống âm trong bìu. Điều quan trọng là phải phân biệt với thoát vị bẹn-bìu, khi có thể thấy quai ruột hoặc nhu động trong bìu, cũng như với các khối phức tạp khác của bìu thai.
Về tiên lượng, nếu hydrocele là đơn thuần, không kèm khối đặc, không gợi ý thoát vị và không có bất thường tinh hoàn đi kèm, thì đa số trường hợp là lành tính và chỉ cần theo dõi sau sinh. Ngay cả hydrocele kiểu thông thương ở nhũ nhi cũng có thể tự lui trong nhiều trường hợp, nên quan sát ban đầu thường là cách tiếp cận hợp lý. Vì vậy, khi gặp hình ảnh tràn dịch tinh mạc đơn thuần trên siêu âm thai, thông điệp quan trọng nhất không phải là báo động, mà là giải thích đúng bản chất để tránh gây lo lắng quá mức cho gia đình.
Hình 2: Hình ảnh siêu âm của tràn dịch tinh mạc thuần nhất
4.Kết luận:
Tràn dịch tinh mạc trước sinh là một phát hiện không hiếm, thường phản ánh một giai đoạn phát triển sinh lý hơn là bệnh lý thực sự, và trong phần lớn trường hợp sẽ tự ổn định hoặc tự hết sau sinh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1.Pretorius DH, Halsted MJ, Abels W, Catanzarite VA, Kaplan G. Hydroceles identified prenatally: common physiologic phenomenon? J Ultrasound Med. 1998 Jan;17(1):49-52. doi: 10.7863/jum.1998.17.1.49. PMID: 9440108.
2. Huzaifa M, Moreno MA. Hydrocele. [Updated 2023 Jul 3]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559125/?utm_source=chatgpt.com
3. Naji H, Ingolfsson I, Isacson D, Svensson JF. Decision making in the management of hydroceles in infants and children. Eur J Pediatr. 2012 May;171(5):807-10. doi: 10.1007/s00431-011-1628-x. Epub 2011 Nov 22. PMID: 22105873.
4. Osifo OD, Osaigbovo EO. Congenital hydrocele: prevalence and outcome among male children who underwent neonatal circumcision in Benin City, Nigeria. J Pediatr Urol. 2008 Jun;4(3):178-82. doi: 10.1016/j.jpurol.2007.12.006. Epub 2008 Feb 11. PMID: 18631921.